Rezerwat Ptasi Raj to prawie 200 hektarów dzikiej przyrody na Wyspie Sobieszewskiej, w północno-zachodniej części gdańskiej dzielnicy Sobieszewo. Dwa przymorskie jeziora, szuwary, lasy i plaża tworzą mozaikę siedlisk, gdzie ptaki czują się jak u siebie – gniazduje tu 45 gatunków, a spotkać można ponad 200. To jeden z tych zakątków, gdzie w sierpniu na plaży mijasz może dziesięć osób zamiast tłumów, a zamiast spalin wdychasz morską bryzę.
- bogactwo ptactwa
- malownicze jeziora
- wieże widokowe
- spokojna plaża
- ścieżka przyrodnicza
Ptasie królestwo u ujścia Wisły
Rezerwat powstał w 1959 roku jako ostoja ptactwa wodnego i błotnego, choć częściową ochroną objęto ten teren już w 1916 roku. W latach 30. XX wieku rejon ujścia Wisły Śmiałej był jedynym znanym lęgowiskiem rybitwy czubatej. Dziś to nadal wyjątkowe miejsce – podczas migracji na jeziorach potrafi przebywać jednocześnie kilkanaście tysięcy ptaków.
W skład rezerwatu wchodzą dwa jeziora: Karaś i Ptasi Raj, otoczone szerokim pasem trzcin. Większe jezioro Ptasi Raj od morza oddziela Mierzeja Messyńska, a od Wisły Śmiałej malownicza XIX-wieczna kamienna grobla. Jezioro Karaś z roku na rok wypłyca się i zarasta roślinnością bagienną – natura robi swoje.
Wśród ptaków występujących w rezerwacie można spotkać rzadkie gatunki: rybitwę białoczelną, sieweczkę obrożną, bąka, kropiatką, zielonkę czy wąsatkę. Bogactwo ptactwa przyciąga drapieżniki – bieliki, sokoły wędrowne, myszołowy i jastrzębie.
Ścieżka przez rezerwat – co zobaczysz
Przez rezerwat prowadzi oznakowana ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna z tablicami informacyjnymi. Trasa wiedzie przez zacienione leśne tereny, wydmy i urokliwe mosty z pomostami, a kończy się na plaży. Można nią przejechać nawet z wózkiem dziecięcym, choć miejscami jest wąsko i trzeba uważać.
Na trasie stoją dwie wieże widokowe. Pierwsza, mniejsza, znajduje się nad brzegiem jeziora Karaś. Druga, zdecydowanie większa, góruje nad jeziorem Ptasi Raj i oferuje widok na Mierzeję Messyńską. Z obu można obserwować ptaki wodne – kaczki, gęsi, łabędzie, łyski i mewy tworzą tu żywe, ruchome obrazy. W większej wieży nad jeziorem Ptasi Raj znajduje się nawet platforma, na której można przenocować.
Spacer od początku ścieżki do plaży to kilka kilometrów. Warto zarezerwować na to przynajmniej 2-3 godziny, zwłaszcza jeśli planuje się zejście na obie wieże obserwacyjne i odpoczynek na plaży.
Plaża i strefa ochronna
Po przejściu przez rezerwat dociera się do spokojnej plaży nad Zatoką Gdańską. Można tu plażować, ale tylko do wyznaczonego miejsca – za czerwonymi znakami zaczyna się strefa ochronna, gdzie gniazdują sieweczki. W sezonie lęgowym wolontariusze pilnują, żeby nikt nie zakłócał spokoju ptakom.
Do 2014 roku można było przejść kamienną groblą z XIX wieku – wąską na dwa metry i długą na kilkaset metrów budowlą hydrotechniczną. Po naprawie grobli podjęto jednak decyzję o zamknięciu przejścia ze względów bezpieczeństwa i ochrony tego wyjątkowego przyrodniczo terenu.
Jeśli będzie szczęście, na plaży można zobaczyć foki – te morskie ssaki odwiedzają czasem wybrzeże Wyspy Sobieszewskiej.
Dla kogo jest Ptasi Raj
Rezerwat to świetne miejsce dla rodzin z dziećmi – ścieżka jest bezpieczna, nie za długa, a dzieci uwielbiają wspinać się na wieże widokowe i wypatrywać ptaków. Miłośnicy birdwatchingu znajdą tu raj w pełnym tego słowa znaczeniu, zwłaszcza podczas migracji wiosennych i jesiennych.
To też opcja dla tych, którzy szukają spokoju z dala od zatłoczonych miejsc. Nawet w szczycie sezonu wakacyjnego można tu spędzić godziny, mijając zaledwie kilka osób. Spacer w cieniu drzew, szum morza, śpiew ptaków – to działa kojąco.
Górki Wschodnie – więcej niż rezerwat
Rezerwat znajduje się w Górkach Wschodnich, dawnej osadzie rybackiej. Między zachowanymi historycznymi chatami rybackimi i dwiema wędzarniami ryb swoje miejsce znalazły placówki naukowe – Stacja Ornitologiczna PAN oraz Stacja Biologiczna Uniwersytetu Gdańskiego. Pracownie Wydziału Biologii mieszczą się w unikalnym budynku hali dawnego portu lotniczego wodnopłatowców z czasów wojennych.
Przy wejściu do rezerwatu działa Bar Przystań „Ptasi Raj” – jedyny lokal w najbliższym sąsiedztwie, gdzie można coś zjeść przed lub po spacerze.
Informacje praktyczne – dojazd, godziny, ceny
Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny. Można go zwiedzać przez cały rok – każda pora ma swój urok. Wiosną i jesienią najlepiej obserwuje się migrujące ptaki, latem można połączyć spacer z plażowaniem, a zimą zobaczyć zimujące gatunki.
Dojazd: Początek ścieżki i tablica informacyjna z mapą znajdują się przy pętli autobusu nr 186 w Górkach Wschodnich. Jest tam mały parking dla zmotoryzowanych. Z centrum Gdańska to około 20 kilometrów – samochodem dojedzie się w pół godziny.
Czas zwiedzania: Na spacer przez rezerwat z wejściem na wieże i dojściem do plaży warto zarezerwować 2-3 godziny. Jeśli planuje się dłuższy odpoczynek na plaży, można zostać pół dnia.
Co zabrać: Lornetkę dla miłośników ptaków, wodę i coś do jedzenia (w rezerwacie nie ma sklepów), wygodne buty do chodzenia po leśnych ścieżkach i piasku. Latem – krem z filtrem i nakrycie głowy.
W rezerwacie występuje ponad 320 gatunków roślin – to nie tylko ptasie, ale i botaniczne królestwo.
Wyspa Sobieszewska to nadal enklawa dzikiej przyrody, mimo że formalnie jest dzielnicą Gdańska. Jej klimat i krajobrazy w ogóle nie przypominają przedmieść. Rezerwat Ptasi Raj to najlepszy dowód, że warto tu zajrzeć.